Trong nhiều năm qua, quy tắc 183 ngày thường được nhắc đến như một cột mốc quan trọng trong việc xác định cư trú thuế. Không ít nhà đầu tư quốc tế, doanh nhân toàn cầu hay cá nhân có lối sống đa quốc gia tin rằng chỉ cần không ở quá 183 ngày tại một quốc gia, họ có thể tránh phát sinh nghĩa vụ thuế tại đó.
Tuy nhiên, thực tiễn pháp lý quốc tế cho thấy câu chuyện phức tạp hơn nhiều. Ngưỡng 183 ngày hiếm khi là tiêu chí duy nhất. Hầu hết các quốc gia hiện đại đều sử dụng một hệ thống tiêu chí đa tầng, kết hợp giữa thời gian hiện diện vật lý và các yếu tố liên quan đến mối liên hệ cá nhân, kinh tế và trung tâm lợi ích sống. Hiểu đúng cơ chế này không chỉ giúp nhà đầu tư tránh rủi ro pháp lý, mà quan trọng hơn, giúp xây dựng một chiến lược cư trú thuế bền vững và minh bạch.
183 ngày: Một mốc tham chiếu, không phải quy tắc phổ quát
Nhiều hệ thống pháp luật thuế có đề cập đến ngưỡng 183 ngày. Tuy nhiên, vai trò của nó rất khác nhau giữa các quốc gia.
Ý: Bổ sung hiện diện vật lý như một tiêu chí độc lập
Từ năm thuế 2024, Ý điều chỉnh khung xác định cư trú thuế, bổ sung tiêu chí hiện diện vật lý trên 183 ngày trong năm dương lịch như một điều kiện độc lập. Điều này đồng nghĩa với việc thời gian lưu trú có thể tự thân tạo ra tình trạng cư trú thuế, bất kể nơi đặt gia đình hay lợi ích kinh tế.
Đáng chú ý, một phần của ngày cũng có thể được tính là một ngày đầy đủ. Quy định này phản ánh xu hướng siết chặt tiêu chí hiện diện thực tế thay vì chỉ dựa trên khai báo hành chính.
Vương quốc Anh: Hệ thống kiểm tra cư trú nhiều tầng
Anh quốc từ năm 2013 đã thay thế cách tính ngày đơn giản bằng Statutory Residence Test (SRT) – một hệ thống kiểm tra gồm nhiều lớp:
Các bài kiểm tra tự động xác định cư trú hoặc không cư trú
Kiểm tra “mối liên hệ đủ mạnh” dựa trên gia đình, nhà ở, công việc, số ngày hiện diện trong các năm trước
Trong một số trường hợp, chỉ cần hiện diện 46 ngày trong năm cũng có thể đủ điều kiện trở thành cư dân thuế nếu cá nhân có nhiều mối liên hệ tại Anh.
Việc bãi bỏ chế độ non-dom từ năm 2025 càng khiến quy định cư trú tại Anh trở nên có ý nghĩa lớn hơn đối với nhà đầu tư quốc tế.
Tây Ban Nha: Gia đình và lợi ích kinh tế là yếu tố then chốt
Tây Ban Nha sử dụng ngưỡng 183 ngày song song với hai tiêu chí quan trọng khác:
Trung tâm lợi ích kinh tế
Sự cư trú thường xuyên của vợ/chồng hoặc con chưa thành niên
Thực tiễn cho thấy cơ quan thuế có thể sử dụng dữ liệu tài chính, thông tin di chuyển và nhiều nguồn khác để xác định mô hình hiện diện thực tế. Điều này phản ánh xu hướng toàn cầu: đánh giá cư trú dựa trên bản chất mối liên hệ, không chỉ con số ngày lưu trú.
Hoa Kỳ: Công thức ba năm
Mỹ áp dụng Substantial Presence Test với phương pháp tính ngày dựa trên ba năm liên tiếp. Ngay cả khi không vượt 183 ngày trong một năm riêng lẻ, việc hiện diện thường xuyên trong nhiều năm vẫn có thể tạo ra tình trạng cư trú thuế.
Xu hướng chung của cư trú thuế
Từ châu Âu đến Bắc Mỹ và châu Đại Dương, điểm chung có thể thấy rõ:
Thời gian hiện diện chỉ là một yếu tố
Gia đình, nhà ở, hoạt động kinh doanh và lợi ích kinh tế đóng vai trò quan trọng
Các quốc gia ngày càng phối hợp thông tin và dữ liệu
Do đó, chiến lược hiệu quả không nằm ở việc “duy trì dưới 183 ngày ở mọi nơi”, mà ở việc xây dựng một nền tảng cư trú rõ ràng tại một quốc gia phù hợp với cấu trúc tài sản và mục tiêu dài hạn của mình.
Panama: Cấu trúc thuế lãnh thổ tạo nên sự rõ ràng chiến lược
Trong bối cảnh các quốc gia gia tăng tiêu chí xác định cư trú thuế, Panama nổi bật như một mô hình khác biệt nhờ hệ thống thuế lãnh thổ.
1. Hệ thống thuế lãnh thổ
Panama chỉ đánh thuế thu nhập phát sinh từ nguồn trong lãnh thổ Panama. Thu nhập có nguồn gốc bên ngoài – như lợi nhuận từ doanh nghiệp quốc tế, cổ tức nước ngoài hoặc đầu tư toàn cầu – không thuộc diện chịu thuế nội địa.
Điều này tạo ra sự minh bạch:
Nếu thu nhập không phát sinh tại Panama, nghĩa vụ thuế không phát sinh tại đây.
Đối với nhà đầu tư toàn cầu, cấu trúc này mang lại sự rõ ràng pháp lý và khả năng hoạch định tài chính dài hạn.
2. Chương trình Nhà Đầu tư Chiến lược Panama
Chương trình Qualified Investor Visa của Panama cho phép nhà đầu tư đạt được tình trạng cư trú thông qua:
Đầu tư bất động sản
Đầu tư chứng khoán đủ điều kiện
Gửi tiền ngân hàng theo quy định
Chương trình này không yêu cầu thời gian hiện diện cứng nhắc và cho phép tiến tới thường trú vĩnh viễn. Quan trọng hơn, cư trú tại Panama có thể đi kèm với giấy chứng nhận cư trú thuế, tạo nền tảng để áp dụng các hiệp định thuế song phương khi cần thiết.
3. Nền kinh tế ổn định và hệ thống đô la hóa
Panama sử dụng đồng USD, duy trì môi trường tài chính ổn định và là trung tâm logistics – ngân hàng của khu vực Mỹ Latinh. Với hệ thống ngân hàng phát triển và vai trò chiến lược của Kênh đào Panama, quốc gia này đóng vai trò cầu nối giữa Bắc Mỹ và Nam Mỹ.
Sự kết hợp giữa:
Ổn định tiền tệ
Cấu trúc thuế rõ ràng
Chương trình cư trú đầu tư linh hoạt
giúp Panama trở thành một phần quan trọng trong chiến lược phân bổ tài sản quốc tế.
Kết luận
Quy tắc 183 ngày vẫn là một mốc tham chiếu hữu ích. Nhưng nó chưa bao giờ là công thức vạn năng.
Trong kỷ nguyên tài sản xuyên biên giới và dữ liệu minh bạch, điều quan trọng không phải là “ở dưới bao nhiêu ngày”, mà là cấu trúc cư trú và tài sản của quý khách được xây dựng như thế nào.
Panama, với hệ thống thuế lãnh thổ và chương trình cư trú đầu tư rõ ràng, đang trở thành một trong những lựa chọn đáng cân nhắc cho những ai muốn hoạch định tương lai tài chính một cách chiến lược và dài hạn.
Liên hệ Casa Seguro Capital để tìm hiểu sâu hơn về chiến lược đầu tư tại Panama và cách tối ưu tài sản toàn cầu một cách hợp pháp, an toàn và bền vững.
