Cuộc bầu cử Tổng thống Bồ Đào Nha tháng 2/2026 đã kết thúc với chiến thắng áp đảo của ông António José Seguro, ứng viên thuộc Đảng Xã hội. Dù chức vụ Tổng thống tại Bồ Đào Nha mang tính chất hiến định và không trực tiếp điều hành chính phủ, vai trò của ông trong việc phê chuẩn luật, phủ quyết hoặc yêu cầu xem xét lại các dự luật là yếu tố có thể tác động đáng kể đến định hướng chính sách di trú và quốc tịch trong giai đoạn tới.
Trong bối cảnh châu Âu đang gia tăng thảo luận về nhập cư, cư trú đầu tư và cải cách quốc tịch, kết quả bầu cử này đặt ra một câu hỏi quan trọng đối với giới đầu tư quốc tế: Golden Visa Bồ Đào Nha sẽ ổn định, điều chỉnh hay tiếp tục bị siết chặt?
Vai trò của Tổng thống trong hệ thống chính trị Bồ Đào Nha
Bồ Đào Nha là một nền dân chủ bán tổng thống. Chính phủ điều hành bởi Thủ tướng và Quốc hội, nhưng Tổng thống có quyền:
-
Phê chuẩn hoặc phủ quyết các đạo luật
-
Yêu cầu Tòa án Hiến pháp xem xét tính hợp hiến
-
Giải tán Quốc hội trong một số trường hợp đặc biệt
-
Ảnh hưởng gián tiếp đến định hướng chính sách quốc gia
Vì vậy, dù không trực tiếp thiết kế chính sách Golden Visa hay luật quốc tịch, Tổng thống có thể định hình môi trường chính trị và nhịp độ cải cách thông qua quyền lực hiến định của mình.
Golden Visa sau cải cách 2023: Đã thu hẹp, nhưng chưa kết thúc
Trước khi bàn đến tác động tiềm năng của Tổng thống mới, cần nhìn lại thực tế:
-
Từ tháng 10/2023, Bồ Đào Nha loại bỏ bất động sản khỏi danh mục Golden Visa
-
Chương trình hiện tập trung vào: quỹ đầu tư, nghiên cứu khoa học, tạo việc làm, hỗ trợ văn hóa
-
Yêu cầu cư trú tối thiểu vẫn duy trì ở mức thấp (7 ngày/năm trung bình)
-
Thời gian xin quốc tịch tính từ ngày nộp hồ sơ, thay vì ngày được chấp thuận (điểm tích cực cho nhà đầu tư)
Điều này cho thấy Golden Visa không bị hủy bỏ, mà đang được tái cấu trúc theo hướng phù hợp hơn với ưu tiên chính sách công.
Tổng thống António José Seguro: Khuynh hướng chính trị và tác động tiềm năng
Ông António José Seguro xuất thân từ Đảng Xã hội – lực lượng chính trị truyền thống có xu hướng:
-
Ủng hộ hội nhập châu Âu
-
Cân bằng giữa phát triển kinh tế và chính sách xã hội
-
Nhấn mạnh quản trị minh bạch và ổn định thể chế
Trong bối cảnh EU đang rà soát các chương trình cư trú đầu tư, khả năng cao Bồ Đào Nha sẽ:
-
Không mở rộng Golden Visa trở lại sang bất động sản
-
Tiếp tục duy trì mô hình quỹ đầu tư – kinh tế thực
-
Tăng yêu cầu minh bạch và thẩm định nguồn vốn
Tuy nhiên, việc chấm dứt hoàn toàn chương trình là kịch bản ít khả năng xảy ra, bởi Golden Visa vẫn đóng vai trò thu hút vốn nước ngoài và hỗ trợ hệ sinh thái đầu tư.
Luật quốc tịch: Điểm nhạy cảm chính trị hơn Golden Visa
Luật quốc tịch Bồ Đào Nha cho phép xin nhập tịch sau 5 năm cư trú hợp pháp. Đây là một trong những cơ chế linh hoạt nhất châu Âu.
Tuy nhiên, những tranh luận gần đây xoay quanh:
-
Thời gian xử lý hồ sơ kéo dài
-
Kiểm soát chặt chẽ hơn yếu tố “liên kết thực tế” với quốc gia
-
Áp lực từ các nhóm chính trị cánh hữu muốn siết nhập cư
Với một Tổng thống thuộc Đảng Xã hội, khả năng siết mạnh luật quốc tịch là không cao trong ngắn hạn. Tuy nhiên, điều chỉnh kỹ thuật nhằm tăng tính kiểm soát và chuẩn hóa thủ tục có thể diễn ra.
Điều đáng chú ý là nếu môi trường chính trị châu Âu chuyển hướng bảo thủ hơn trong các năm tới, Bồ Đào Nha có thể chịu áp lực điều chỉnh theo xu thế chung.
So sánh bối cảnh EU: Golden Visa đang thu hẹp
Trong vòng ba năm qua:
-
Ireland đã chấm dứt chương trình
-
Bồ Đào Nha loại bỏ bất động sản
-
Tây Ban Nha công bố kế hoạch đóng chương trình
-
Malta chịu áp lực pháp lý từ Ủy ban châu Âu
Điều này cho thấy Golden Visa đang chuyển từ mô hình “đại trà” sang “chọn lọc”.
Trong bối cảnh đó, việc Bồ Đào Nha duy trì chương trình – dù đã điều chỉnh – cho thấy nước này vẫn coi đây là công cụ chính sách kinh tế, nhưng ở cấu trúc kiểm soát cao hơn.
Kết luận: Ổn định trong ngắn hạn, nhưng không phải bất biến
Việc ông António José Seguro đắc cử Tổng thống mang lại yếu tố ổn định thể chế trong ngắn hạn. Không có dấu hiệu cho thấy Golden Visa sẽ bị hủy bỏ ngay lập tức. Tuy nhiên, xu hướng dài hạn của châu Âu cho thấy các chương trình cư trú đầu tư sẽ tiếp tục được điều chỉnh để phù hợp hơn với ưu tiên chính sách xã hội và áp lực chính trị.
Đối với nhà đầu tư toàn cầu, điều này nhấn mạnh một nguyên tắc quan trọng:
Chính sách cư trú đầu tư là công cụ kinh tế – và công cụ kinh tế luôn chịu ảnh hưởng bởi chu kỳ chính trị.
Việc hành động khi khung pháp lý còn rõ ràng và ổn định thường mang lại lợi thế chiến lược hơn so với chờ đợi đến khi thay đổi chính thức được ban hành.
